Linux Sunucusunda İlk Haftanız — 35+ Temel Komut

Anahtar Kelimeler: Başlamadan Önce Hızlı Referans

Başlamadan önce, bu kılavuz boyunca göreceğiniz terimler burada. Bunları ezberlemenize gerek yok — sadece var olduklarını bilin ve bağlam onları anlamanızı sağlayacak.

Bu terimleri cebinize koyduğunuzda, hazırsınız. Başlayalım.

Giriş: Sunucu Yolculuğuna Başlamak

Yeni sunucunuza bağlandınız. Belki de tek tıklamayla anında Ubuntu dağıtımı sunan AlexHost gibi bir sağlayıcıdan temin ettiniz. Terminalinizi açıyorsunuz, ssh root@your-server-ip yazıyorsunuz ve Enter’a basıyorsunuz. Ekran temizleniyor. Yanıp sönen bir imleç, root@vps:~# gibi bir satırdan size bakıyor.

Şimdi ne yapacaksınız?

Terminal bir kalıntı değildir. Bir bilgisayara ne yapacağını söylemenin en doğrudan, bileşen ve güvenilir yoludur. Grafiksel yük yoktur, gezilecek menüler yoktur, bir kullanıcı arayüzünün yüklenmesini beklemek yoktur. Bir komut yazarsınız, bir şey olur ve bir sonraki komutu ona zincirlersiniz. SSH üzerinden, sunucunuz yan odada veya okyanusun ötesinde olsa da aynı şekilde çalışır.

Bu makale size bir ezberleme listesi vermeyecek. Bunun yerine, bugün yeni bir sunucuyla otursaydınız izleyeceğiniz aynı ilerlemeyi yaşayarak gerçekçi bir 7 günlük yolculuğa çıkacaksınız. Sonunda, sadece komutları bilmeyeceksiniz. Her birine ne zaman başvuracağınızı da bileceksiniz.

1. Gün: Bağlanma ve Keşfetme

Sunucunuza yeni bağlandınız. Terminal root@vps:~# gibi bir şey gösteriyor. Giriş yaptınız — ama neredesiniz? Burada ne var? Hadi bulalım.

Adım 1: “ssh” ile Bağlanın

Her şey ssh — Secure Shell ile başlar. Bu, sizi yerel makinenizden uzak sunucuya götüren kapı komutudur.

Çoğu VPS sağlayıcısında, barındırma kontrol panelinizden IP adresini ve size atanan kullanıcı adını (genellikle root veya ubuntu) kullanacaksınız. Bu, ilk kez bağlanıyorsanız, sunucunun parmak izini onaylamanız istenecektir — yes yazın ve Enter’a basın.

✅ Artık sunucunuza bağlısınız.

Adım 2: Kimliğinizi “whoami” ile Onaylayın

Bir şey yapmadan önce, hangi kullanıcı olarak giriş yaptığınızı doğrulayın.

✅ Bu sistemde kim olduğunuzu biliyorsunuz.

Adım 3: Konumunuzu “pwd” ile Bulun

pwd — Print Working Directory — komutu, dosya sisteminde tam olarak nerede olduğunuzu söyler.

✅ Nerede olduğunuzu biliyorsunuz.

Adım 4: “ls” ile Nelerin Mevcut Olduğunu Görün

Şimdi sunucunun etrafına bakalım. ls komutu, mevcut konumunuzdaki dosya ve dizinleri listeler.

-l bayrağı size uzun formatı verir (izinler, sahip, boyut, tarih) ve -a tüm dosyaları, gizli olanlar dahil gösterir. ls -la komutunu sürekli kullanacaksınız.

✅ Mevcut dizininizdeki her şeyi görebiliyorsunuz.

Adım 5: “cd” ile Gezin

cd komutu — Change Directory — dosya sisteminde nasıl gezindiğinizdir.

Sürekli kullanacağınız üç varyasyon:

cd ..      # Go up one directory level
cd ~       # Go back to your home directory
cd -       # Go back to the previous directory you were in

“cd -“ numarası özellikle kullanışlıdır — son dizin değişikliğiniz için bir “geri al” gibidir.

✅ Dosya sisteminde istediğiniz yere gidebilirsiniz.

Adım 6: “clear” ile Temizleyin

Birçok komut çalıştırdıktan sonra, terminaliniz dağınık hale gelir. clear komutu ekranı siler ve size temiz bir başlangıç verir.

✅ Terminaliniz temiz ve bir sonraki komuta hazır.

Adım 7: “man” ile Bilgileri Arayın

Her komut için her bayrağı ezberlemenize gerek yok. man komutu — Manual — herhangi bir komut için yerleşik belgeleri açar.

✅ Her komut için yerleşik belgelere erişiminiz var.

Adım 8: Geçmişinizi “history” ile Gözden Geçirin

history komutu, bu oturumda yazdığınız her komutu gösterir.

    1  whoami
    2  pwd
    3  ls -la
    4  cd /var/log
    5  clear
    6  history

İşte kullanışlı kısmı: herhangi bir komutu, numarasının önüne “!” koyarak yeniden çalıştırabilirsiniz.

✅ Önceki herhangi bir komutu gözden geçirebilir ve yeniden çalıştırabilirsiniz.

2. Gün: Çalışma Alanınızı Oluşturma ve Yönetme

Adım 1: “mkdir” ile Dizinler Oluşturun

mkdir komutu — Make Directory — yeni klasörler oluşturur.

Ancak gerçek yıldız mkdir -p‘dir, bu, henüz var olmayan herhangi bir üst dizin dahil olmak üzere bir kerede iç içe dizinler oluşturur.

-p olmadan, önce projects, sonra projects/myapp, sonra projects/myapp/logs ayrı ayrı oluşturmanız gerekirdi. Bununla, bir komut her şeyi yapar.

✅ Projeniz için bir dizin yapısı oluşturdunuz.

Adım 2: “touch” ile Boş Dosyalar Oluşturun

touch komutu anında boş bir dosya oluşturur.

Eğer dosya zaten varsa, touch onun zaman damgasını günceller. Yer tutucu dosyalar oluşturmanın veya bir şey üzerinde çalıştığınızı işaretlemenin hızlı bir yoludur.

✅ Sunucuda ilk dosyanızı oluşturdunuz.

Adım 3: “cp” ile Dosyaları Kopyalayın

cp komutu — Copy — dosya ve dizinleri çoğaltır.

Dizinler için, -r bayrağına (recursive) ihtiyacınız var, bu da dizin içindeki her şeyi de kopyalar:

✅ Dosyaları ve tüm dizin ağaçlarını çoğaltabilirsiniz.

Adım 4: “mv” ile Dosyaları Taşıyın veya Yeniden Adlandırın

mv komutu iki işi yapar: dosyaları taşır ve yeniden adlandırır. Aynı komut, farklı bağlam.

Bu, notes.txt‘yi aynı dizinde readme.txt olarak yeniden adlandırır. Bir dosyayı gerçekten farklı bir konuma taşımak için:

✅ Bir komutla dosyaları taşıyabilir ve yeniden adlandırabilirsiniz.

Adım 5: “rm” ile Dosyaları Silin

rm komutu — Remove — dosyaları kalıcı olarak siler.

Dizinler için, -r (recursive) kullanın:

⚠️ UYARI: rm -rf nükleer seçenektir. -f bayrağı, onay istemeden silmeyi zorlar ve -r ile birleştiğinde, tüm dizin ağaçlarını sessizce siler. Geri alma yoktur. Enter’a basmadan önce yolu iki kez kontrol edin. Asla rm -rf / çalıştırmayın — tüm dosya sisteminizi silmeye çalışacaktır.

✅ Artık ihtiyacınız olmayan dosya ve dizinleri kaldırabilirsiniz.

Adım 6: “echo” ile Metin Yazdırın ve Yazın

echo komutu metni terminale yazdırır — ancak gerçek gücü yönlendirme operatörleriyle birleştiğinde gelir.

Hello, server

Şimdi bu çıktıyı bir dosyaya “>” (üzerine yaz) veya “>>” (ekle) kullanarak yönlendirin:

✅ Komut satırından doğrudan dosyalara metin yazabilirsiniz.

Adım 7: “cat” ile Dosyaları Okuyun

cat komutu — Concatenate — dosya içeriklerini terminalde görüntüler.

Küçük dosyalar için, cat içerikleri incelemenin en hızlı yoludur. Daha büyük dosyalar için, kaydırmanıza izin veren less kullanmak isteyeceksiniz, ancak cat hızlı kontroller için başvuracağınız araçtır.

✅ Bir editör açmadan dosya içeriklerini okuyabilirsiniz.

Adım 8: “nano” ile Dosyaları Düzenleyin

Bir dosyayı gerçekten değiştirmek gerektiğinde, nano en kullanıcı dostu terminal editörüdür.

Nano, dosyayı terminalinizde basit bir arayüzle açar. Klavye kısayolları ekranın alt kısmında görüntülenir.

💡 İPUCU: Nano’nun temel kısayolları: Ctrl+O kaydetmek için (sonra onaylamak için Enter), Ctrl+X çıkmak için, Ctrl+W metin aramak için. Başlamak için bilmeniz gerekenler bunlar.

vim hakkında da duyacaksınız — daha güçlüdür ancak ünlü bir şekilde dik bir öğrenme eğrisine sahiptir. Şimdilik nano ile devam edin. Terminale alıştığınızda vim‘i keşfedebilirsiniz.

✅ Sunucuda doğrudan dosyaları düzenleyebilirsiniz.

3. Gün: İhtiyacınız Olanı Bulmak

Adım 1: “find” ile Dosyaları Arayın

find komutu, dosyaları ada, türe, boyuta ve daha fazlasına göre arar.

Bu, /home altındaki her şeyi .txt ile biten dosyalar için arar. Ayrıca türüne göre de arama yapabilirsiniz — find / -type f -name “config” tüm sistemde “config” adlı dosyaları bulur.

find kapsamlıdır ancak büyük dosya sistemlerinde yavaş olabilir. Günlük aramalar için, en güvenilir aracınızdır.

✅ Sistemdeki herhangi bir dosyayı adı veya türüne göre bulabilirsiniz.

Adım 2: “grep” ile Dosya İçinde Arama Yapın

Eğer find dosyaları buluyorsa, grep içindeki içeriği bulur. Bu, komut satırı dedektifidir.

Bu, önceki örnekle aynı şeyi yapar, ancak boru deseni, komutları bir araya zincirlemenizi sağlar. Boruları sürekli kullanacaksınız, bir kez anladığınızda. Örneğin, bugünün günlük girişlerinde hataları aramak için:

Her boru, sonuçları daha da daraltır. Bu bileşenlik, Linux komut satırını bu kadar güçlü kılan şeydir.

✅ Herhangi bir dosyada herhangi bir metin desenini arayabilirsiniz.

Adım 3: Çalıştırılabilir Dosyaların Yerini “which” ile Bulun

which komutu, bir komutun çalıştırılabilir dosyasının sistemde nerede olduğunu söyler.

✅ Herhangi bir komutun çalıştırılabilir dosyasının tam olarak nerede olduğunu biliyorsunuz.

Adım 4: Daha Fazlasını “whereis” ile Bulun

whereis komutu, which‘ten daha ileri gider — ikili dosyayı, kaynak kodunu (eğer yüklüyse) ve kılavuz sayfasını bulur.

✅ Sistemde bir komutun her bileşenini bulabilirsiniz.

Adım 5: “whatis” ile Hızlı Bir Açıklama Alın

whatis komutu, herhangi bir komutun bir satırlık açıklamasını verir.

✅ Herhangi bir komutun amacının bir satırlık özetini alabilirsiniz.

4. Gün: Makinenizi Anlamak

Adım 1: Sistem Bilgilerini “uname” ile Kontrol Edin

uname komutu — Unix Name — sistem bilgilerini görüntüler.

✅ Çekirdek sürümünüzü ve sistem mimarinizi biliyorsunuz.

Adım 2: Disk Alanını “df” ile Kontrol Edin

df komutu — Disk Free — ne kadar depolama alanınız olduğunu ve ne kadarının kullanıldığını gösterir.

-h bayrağı “insan tarafından okunabilir” anlamına gelir — boyutları GB ve MB olarak, ham baytlar yerine gösterir. “/” kök bölümü satırına dikkat edin. %7 kullanılmış, bu sunucunun bolca alanı var demektir. Eğer bu sayının %80’i geçtiğini görürseniz, temizleme zamanı gelmiştir.

✅ Ne kadar disk alanının mevcut olduğunu tam olarak biliyorsunuz.

Adım 3: Belleği “free” ile Kontrol Edin

free komutu RAM kullanımınızı gösterir.

Yine, -h size insan tarafından okunabilir çıktı verir. Buradaki anahtar sütun “available” — bu, yeni uygulamalar için gerçekten boş olan bellek. “Used” sütunu, gerektiğinde serbest bırakılabilecek önbellek için çekirdeğin kullandığı belleği içerir. 4GB RAM’e sahip yeni bir VPS’de, 3.3GB kullanılabilir görmek tam olarak istediğiniz şeydir.

✅ Sunucunuzun ne kadar belleği olduğunu ve ne kadarının boş olduğunu biliyorsunuz.

Adım 4: Süreçleri “top” ile İzleyin

top komutu, gerçek zamanlı süreç izleme — çalışan süreçlerin ve her bir sürecin ne kadar kaynak tükettiğinin canlı bir görünümünü gösterir.

top her birkaç saniyede bir güncellenir. En önemli sütunlar PID (süreç kimliği), %CPU, %MEM ve COMMAND’dir. Sunucunuz yavaş hissediyorsa, top bakmanız gereken ilk yerdir.

💡 İPUCU: top komutundan çıkmak için q tuşuna basın. Eğer top çalışıyorsa ve nasıl durduracağınızı bilmiyorsanız, cevap budur.

✅ Çalışan süreçleri gerçek zamanlı olarak izleyebilirsiniz.

Adım 5: Süreçleri “ps” ile Anlık Görüntü Alın

ps komutu — Process Status — çalışan süreçlerin statik bir anlık görüntüsünü verir.

aux bayrakları, tüm kullanıcıların tüm süreçlerini ayrıntılı bilgilerle gösterir. Anahtar sütunlar: USER (sürecin sahibi), PID (öldürmek için kullanacağınız süreç kimliği), %CPU ve %MEM (kaynak kullanımı) ve COMMAND (ne çalışıyor). Hızlı bir anlık görüntüye ihtiyacınız olduğunda ps kullanın.

✅ Her çalışan sürecin anlık görüntüsünü alabilirsiniz.

Adım 6: Takvimi “cal” ile Kontrol Edin

cal komutu basit bir takvim görüntüler.

     April 2026
Su Mo Tu We Th Fr Sa
           1  2  3  4
  5  6  7  8  9 10 11
 12 13 14 15 16 17 18
 19 20 21 22 23 24 25
 26 27 28 29 30

Bu zorunlu değildir, ancak terminalin sadece sunucu yönetmekten daha fazlasını yapabileceğinin hoş bir hatırlatıcısıdır. Ayrıca oturumunuzu terk etmeden tarihi kontrol etmenin hızlı bir yoludur.

✅ Terminalinizde bir takvim görüntüleyebilirsiniz.

Adım 7: Tarihi “date” ile Kontrol Edin

date komutu, mevcut sistem tarihini ve saatini gösterir.

✅ Sunucunuzun mevcut tarih ve saatini biliyorsunuz.

5. Gün: Yazılım Yükleme ve Hizmetleri Çalıştırma

Adım 1: Paket Listelerini “apt update” ile Güncelleyin

Bir şey yüklemeden önce, paket deposu listelerinizi yenileyin.

CentOS veya Fedora gibi Red Hat tabanlı sistemlerde, eşdeğer komutlar yum update veya dnf update‘dir.

✅ Paket listeniz güncel ve yüklemelere hazır.

Adım 2: Yazılımı “apt install” ile Yükleyin

Şimdi bir şey yükleyelim. Nginx, popüler bir web sunucusudur — kurmak için iyi bir ilk hizmet.

✅ Sunucuda ilk hizmetinizi yüklediniz.

Adım 3: Hizmetleri “systemctl” ile Yönetin

systemctl komutu — System Control — hizmetleri başlatmak, durdurmak ve yönetmek için kullanılır.

sudo systemctl start nginx    # Start the service now
sudo systemctl stop nginx     # Stop the service
sudo systemctl enable nginx   # Start automatically on every boot

enable komutu, yeni başlayanların kaçırdığı bir şeydir. start hizmeti hemen çalıştırır. enable, sunucu her yeniden başlatıldığında başlamasını sağlar. Bir web sunucusu için, neredeyse her zaman her ikisini de istersiniz.

✅ Sunucunuzdaki herhangi bir hizmeti kontrol edebilirsiniz.

Adım 4: Süreçleri “kill” ile Durdurun

Bazen bir süreci manuel olarak sonlandırmanız gerekir. kill komutu bunu PID ile yapar.

Bu, 1234 numaralı sürece bir sonlandırma sinyali gönderir ve nazikçe kapanmasını ister. Eğer yanıt vermezse, onu zorlayabilirsiniz:

⚠️ UYARI: kill -9 zorla öldürmedir. Sürecin temizlenmesine izin vermez — durum kaydetme, bağlantıları düzgün kapatma yoktur. Normal bir kill çalışmadığında kullanın.

PID’yi ps aux veya top kullanarak bulun, ardından öldürün.

✅ Herhangi bir süreci kimliğiyle sonlandırabilirsiniz.

Adım 5: “pkill” ile İsimle Öldürün

Önce PID’yi bulmak bazen gereksizdir. pkill komutu, süreçleri isme göre öldürür.

Bu, “nginx” ile eşleşen tüm süreçleri bulur ve sonlandırır. ps ile PID’yi aramaktan ve ardından kill çalıştırmaktan daha hızlıdır. Süreç adını bildiğinizde ve hızlı bir sonlandırma istediğinizde pkill kullanın.

✅ PID’lerini bilmeden süreçleri öldürebilirsiniz.

Adım 6: Dosyaları “wget” ile İndirin

wget komutu — Web Get — internetten dosya indirir.

✅ Dosyaları doğrudan sunucunuza indirebilirsiniz.

Adım 7: Verileri “curl” ile Aktarın

curl komutu — Client URL — wget‘ten daha çok yönlüdür. İndirmeleri, API isteklerini ve özel başlıklarla veri aktarımlarını yönetir.

-O bayrağı dosyayı orijinal adıyla kaydeder (tıpkı wget gibi). Ancak curl çok daha fazlasını yapabilir:

-s bayrağı sessizce çalışır, bu da curl‘u betik yazma ve API çağrıları için mükemmel kılar. wget basit indirmeler için harika olsa da, curl web hizmetleriyle etkileşim kurmanız, API’leri test etmeniz veya özel HTTP başlıkları göndermeniz gerektiğinde başvuracağınız araçtır.

✅ Herhangi bir URL’den veri aktarabilirsiniz — dosyalar, API’ler ve daha fazlası.

6. Gün: Güvenliği Sağlama

📝 NOT: Bu komutların çalışması için kullanıcınızın sudo izinlerine sahip olması gerekir. Çoğu VPS sağlayıcısında, varsayılan kullanıcı zaten sudo erişimiyle ayarlanmıştır. Yeni bir kullanıcı oluşturduysanız, önce onları sudo grubuna eklemeniz gerekecektir.

Adım 1: Komutları Güvenli Bir Şekilde “sudo” ile Çalıştırın

sudo komutu — Superuser Do — komutları yükseltilmiş ayrıcalıklarla çalıştırmanıza izin verir.

Bir oturumda ilk kez sudo kullandığınızda şifreniz istenecektir. Bundan sonra, birkaç dakika boyunca hatırlar. sudo‘nun var olma nedeni basittir: her zaman root olarak çalışmak tehlikelidir. Root ayrıcalıklarıyla yapılan tek bir yazım hatası sisteminizi silebilir. sudo, her komut için ayrıcalıkları bilinçli olarak yükseltmenizi zorlar — bu, sadece bir ayrıcalık yükseltici değil, bir güvenlik mekanizmasıdır.

✅ Root olarak giriş yapmadan yönetici komutları çalıştırabilirsiniz.

Adım 2: Dosya İzinlerini “chmod” ile Değiştirin

chmod komutu — Change Mode — bir dosyayı kimin okuyabileceğini, yazabileceğini veya çalıştırabileceğini kontrol eder.

Sayılar üç grup için izinleri temsil eder: sahip, grup ve diğer herkes. Her rakam, okuma (4), yazma (2) ve çalıştırma (1) toplamıdır:

• 755 demektir ki: sahip her şeyi yapabilir (4+2+1=7), grup okuyabilir ve çalıştırabilir (4+1=5), diğer herkes okuyabilir ve çalıştırabilir (4+1=5). Bu, betikler ve dizinler için standarttır.
• 644 demektir ki: sahip okuyabilir ve yazabilir (4+2=6), grup okuyabilir (4), diğer herkes okuyabilir (4). Bu, yapılandırma dosyaları ve belgeler için standarttır.

Bir betik çalışmıyorsa, neredeyse her zaman bir izin sorunudur. chmod +x script.sh, herhangi bir dosyayı çalıştırılabilir hale getirmenin hızlı bir yoludur, sayıları hatırlamadan.

✅ Her dosyaya kimin erişebileceğini tam olarak kontrol ediyorsunuz.

Adım 3: Dosya Sahipliğini “chown” ile Değiştirin

chown komutu — Change Owner — bir dosyanın kimin sahip olduğunu ayarlar.

Bu, sahipliği www-data ve grubu www-data olarak değiştirir. Bu, web sunucuları kurarken yaygın olarak kullanılır — web sunucusu süreci, sunduğu dosyaların sahibi olmalıdır. Format user:group‘tur ve sahipliği değiştirmek için neredeyse her zaman sudo gerekecektir.

✅ Herhangi bir kullanıcıya veya gruba dosya sahipliği atayabilirsiniz.

Adım 4: Şifreleri “passwd” ile Değiştirin

passwd komutu, kullanıcı şifrelerini günceller.

✅ Sistemdeki herhangi bir kullanıcı için şifreleri güncelleyebilirsiniz.

Adım 5: Yeni Kullanıcılar “useradd” ile Oluşturun

useradd komutu, yeni bir kullanıcı hesabı oluşturur.

-m bayrağı kritiktir — bu, /home/newuser konumunda bir ev dizini oluşturur. Olmadan, kullanıcı var olur ancak bir ev dizini yoktur, bu da SSH ve çeşitli uygulamalarla sorunlara neden olur. Kullanıcıyı oluşturduktan sonra, şifresini ayarlayın:

✅ Ev dizinleriyle yeni kullanıcı hesapları oluşturabilirsiniz.

Adım 6: Kullanıcılar Arasında “su” ile Geçiş Yapın

su komutu — Switch User — başka bir kullanıcı olarak oturum açmanıza izin verir.

✅ Sunucuda kullanıcı hesapları arasında geçiş yapabilirsiniz.

Adım 7: Güvenlik Duvarını “ufw” ile Ayarlayın

ufw komutu — Uncomplicated Firewall — Ubuntu’da sunucunuzun güvenlik duvarını yönetmenin en basit yoludur.

Öncelikle, varsayılan politikayı tüm gelen bağlantıları reddetmek üzere ayarlayın:

⚠️ KRİTİK UYARI: Her zaman sudo ufw enable komutundan önce sudo ufw allow 22/tcp çalıştırın. Güvenlik duvarını SSH’ye izin vermeden etkinleştirirseniz, sunucudan kendinizi kilitlersiniz. Tek seçeneğiniz, sunucuya barındırma sağlayıcınızın konsolu aracılığıyla erişmek olacaktır — bu, tüm planlarda mevcut olmayabilir.

Şimdi güvenlik duvarını etkinleştirmek güvenlidir:

✅ Sunucunuz bir güvenlik duvarı ile korunuyor.

7. Gün: Ağ Kontrolleri ve Tamamlama

Adım 1: Bağlantıyı “ping” ile Test Edin

ping komutu, sunucunuzun ağdaki diğer makinelerle iletişim kurup kuramayacağını test eder.

✅ Sunucunuzun çalışan bir ağ bağlantısına sahip olduğunu doğruladınız.

Adım 2: Ağ Arayüzlerini “ip” ile Kontrol Edin

ip komutu, sunucunuzun ağ yapılandırmasını gösterir.

✅ Sunucunuzun IP adreslerini ve ağ arayüzlerini görebiliyorsunuz.

Adım 3: Dosya Bağlantılarını “ln” ile Oluşturun

ln komutu, dosyalar arasında bağlantılar oluşturur — esasen kısayollar.

Bu, /home/user/webroot konumunda /var/www/html‘ye işaret eden bir sembolik bağlantı oluşturur. Bağlantıya eriştiğinizde, aslında hedef dizine erişiyorsunuz. Sembolik bağlantılar, dosyaları çoğaltmadan uygun erişim yolları oluşturmak için kullanışlıdır.

✅ Sistemdeki herhangi bir dosya ve dizine kısayollar oluşturabilirsiniz.

Adım 4: “shutdown” ile Güvenli Bir Şekilde Kapatın

shutdown komutu, sunucunuzu kontrollü bir şekilde kapatır.

-h bayrağı “halt” anlamına gelir — her şeyi durdur ve kapat. now hemen demektir. Ancak bir kapatma planlayabilirsiniz:

Bu, kapatmadan önce size 5 dakika verir — çalışmayı kaydetmek, kullanıcıları bilgilendirmek veya fikrinizi değiştirmek için yeterli zaman. Planlanmış bir kapatmayı iptal etmek için:

-c bayrağı, bekleyen herhangi bir kapatmayı iptal eder. Bu, yanlışlıkla bir kapatmadan sizi kurtarabilecek küçük bir güvenlik ağıdır.

✅ Sunucuyu güvenli bir şekilde, hemen veya bir programla kapatabilirsiniz.

Adım 5: “reboot” ile Yeniden Başlatın

reboot komutu, sunucunuzu yeniden başlatır.

Bu, shutdown -r now ile eşdeğerdir — -r bayrağı “restart” anlamına gelir, “halt” yerine. Bunu çekirdek güncellemelerinden veya yeni bir başlangıç gerektiren yapılandırma değişikliklerinden sonra kullanacaksınız.

✅ Sunucuyu tek bir komutla yeniden başlatabilirsiniz.

Sıradaki Ne

Yedi gün önce, nasıl kullanılacağını bilmediğiniz bir sunucuya SSH ile bağlandıktan sonra boş bir terminale bakıyordunuz. Şimdi dosya sisteminde gezinebilir, dosyalar oluşturup yönetebilir, sistemde herhangi bir şeyi arayabilir, sunucunuzun sağlığını kontrol edebilir, yazılım yükleyebilir, hizmetleri çalıştırabilir, güvenliği sağlayabilir ve sunucunun yaşam döngüsünü başlatmaktan kapatmaya kadar yönetebilirsiniz.

Gerçek beceri, bu komutları ezberlemek değildir. Bir sorun ortaya çıktığında hangisine başvuracağınızı bilmektir. Bu, onları kullanmaktan gelir — sadece okumaktan değil.

Bugün bir terminal açın. ls, cd ve pwd komutlarını doğal hale gelene kadar çalıştırın. Her gün yeni bir komut ekleyin. Bir hafta içinde, terminal artık yabancı bir arayüz gibi hissettirmeyecek. Sunucunuza doğrudan bir hat gibi hissedecek.

Bu komutları kendi sunucunuzda çalıştırmaya hazırsanız, AlexHost uygun fiyatlı Linux VPS planları sunar, anında kurulum ve 7/24 destek ile — risksiz pratik yapmak için harika bir yer.

Hızlı Başvuru: Tüm Komutlar Bir Bakışta

İşte bu kılavuzdaki her komut bir yerde. Bu sayfayı yer imlerine ekleyin.

ssh

whoami

pwd

ls

cd

clear

man

history

mkdir

touch

cp

mv

rm

echo

cat

nano

find

grep

which

whereis

whatis

uname

df

free

top

ps

cal

date

apt update

apt install

systemctl

kill

pkill

wget

curl

sudo

chmod

chown

passwd

useradd

su

ufw

ping

ip

ln

shutdown

reboot